De huidige stad Landen kwam tot stand op 1 januari 1977 ingevolge een fusie van 14 dorpen die op hun beurt, voordien reeds, samengevoegd waren: Attenhoven (deelgemeenten Attenhoven en Neerlanden), Landen (deelgemeenten Landen en Rumsdorp), Neerwinden (deelgemeenten Eliksem, Ezemaal, Laar, Neerwinden, Overwinden, Wange) en Walshoutem (deelgemeenten Waasmont, Walsbets, Walshoutem en Wezeren)

De Merovingische tijd (6de-7de eeuw) is voor het vruchtbare Haspengouw een periode van betrekkelijke rust, tevens een periode van kerstening. PEPIJN VAN LANDEN, zoon van KARLOMAN, is waarschijnlijk in 580 in Landen geboren. Hij zou hofmeier worden van de Merovin-gische koningen en zou in 640 gestorven zijn. Hij werd de stamvader van een roemrijk geslacht van prinsen en vorsten. Zijn dochter BEGGA (620-695) huwde ANSEGISEL. Uit dit huwelijk sproot PEPIJN VAN HERSTAL (650-714). Dan volgt de verdere stamboom: KAREL MARTEL (689-741), PEPIJN DE KORTE (714-768) en uiteindelijk KAREL DE GROTE (742-814). Te Landen werd GERTRUDIS geboren (626-659), dochter van Pepijn van Landen, latere abdis van Nijvel, heilig verklaard (patrones van Landen). Zij zal AMANDUS (patroonheilige van Wezeren) ondersteunen in zijn kersteningswerk. De zoon van Pepijn van Landen - GRIMOALD (615-656) - wilde voortijdig de koningskroon grijpen maar werd, samen met zijn zoon, te Parijs in duistere omstandigheden vermoord. Uit de Frankische periode herinnert het domein SINTE GITTER met twee motheuvels (kunstmatige heuvels met woontoren) en de belangrijkste overblijfselen van de primaire Merovingische kerk die thans in het museum is blootgelegd en tentoongesteld.

Na de Karolingische tijd komt het Landens domein toe aan Lotharingen en nadien, bij afstamming, aan de Brabantse hertogen. Wanneer de graven van Leuven hun titel veranderen in deze van hertogen van Brabant is reeds een verdeling van de gronden ingetreden en behoort de Sint-Gertrudiskerk toe aan het prinsbisdom Luik In het begin van de 13de eeuw, nl. in 1211, streeft Hendrik I van Brabant ernaar de handelseconomie naar het Rijngebied te bevorderen en zal hierbij rechtstreeks te Landen een stad in het leven roepen met de daaraan verbonden persoonlijke voorrechten en de economische vrijheid voor de inwoners. Een versterkte stad. Elk dorp beleeft een eigen geschiedenis gedurende vele eeuwen. Doorheen de Middeleeuwen blijven de afzonderlijke dorpen verder bestaan. Maar verder gescheiden door 2 staten behoren tot de prinsbisschoppelijke Staat van Luik: Walsbets, Walshoutem en Wezeren; behoren tot het hertogdom Brabant de gemeenten Eliksem, Ezemaal, Laar, Neerwinden, Overwinden, Wange, Neerlanden, Rumsdorp, Waasmont en de kleine stad Landen. De gemeente Attenhoven krijgt het statuut van vrijheerlijheid en zal gedurende vele jaren een twistgebied vormen tussen Brabant en Luik.

De tweede inval der Fransen in België - op 29 juli 1794 verjaagt de Franse generaal Kleber de Oostenrijkers uit het Landense - brengt een gevoelige wijziging in de gemeentelijke structuren. Tijdens de week van 20-25 augustus 1795 stelt de Franse overheid de oprichting voor van een 30ste kanton bij het Ourthe département (de latere provincie Luik)... het Kanton Landen met de Kleine Gete als afbakening. De deelgemeente Ezemaal verhuist naar het Kanton Hoegaarden maar het Landens Kanton krijgt nog twee Nederlandstalige gemeenten erbij (Neerhespen en Overhespen) en de Franstalige gemeenten Avernas-le-Bauduin, Cras-Avernas, Grand-Hallet, Petit-Hallet, Lincent, Raatshoven (was toen tweetalig), Trognée en Wansin. Het Comité de Salut Public van 31 augustus 1795 bekrachtigt dit voorstel en het ontstane Kanton Landen zal tot 31 augustus 1963 blijven bestaan.

Al deze gemeenten zullen tijdens het Directoire (1795-1799) één kantonmunicipaliteit vormen met een voorzitter en een agent en een adjunct-agent in iedere deelgemeente ... De voorloper van de huidige fusie. De consulaire staatsgreep van Napoléon op 18 Brumaire jaar XII (9 november 1799) biedt de Fransen een nieuwe grondwet. Na de wet van 28 Pluviôse jaar VIII (17 februari 1800) verwerven de gemeenten opnieuw hun autonomie, leggen in 1802 hun grenzen definitief vast, verkiezen een eigen bestuur, maar blijven behoren tot het Kanton Landen. Reeds in 1803 tracht Napoléon de Landense gemeenten onderling te fusioneren. Hierin slaagt hij niet. Intussen, bij Besluyt van 24 Prairial, jaar III van de Franse Republiek (13 juni 1795), heeft Landen de stadstitel verloren.

De fundamentele wet van 1815 - België behoort sedert dit jaar bij Nederland - bepaalt onder artikel 2 dat de nieuwe provincie Luik het territorium van het vroegere département van de Ourthe omvat. Een voorstel tot provinciale grenswijzigingen van de Landense gemeenten van 23 oktober 1816 krijgt geen uitvoering. Een onderzoek van de gouverneur van 1822 en een voorstel van een bijzondere commissie van 1823 brengen evenmin wijzigingen aan de bestaande toestand. Verscheidene voorziene samenvoegingen van gemeenten in 1821 en 1829 kennen geen succes.

Na de onafhankelijkheid van België in 1830 pogen de verschillende opeenvolgende regeringen de Landense gemeenten te fusioneren of de grenzen van het Kanton te wijzigen. Vruchteloos echter. Men moet wachten tot 15 december 1917 wanneer de Duitse bezettende overheid bij besluit van de gouverneur-generaal het ganse Kanton overplaatst naar Limburg. De Präsident der deutschen Zivilverwaltung herneemt de uitvoeringsmodaliteiten op 13 maart 1918 ... Maar alles blijft beperkt tot papieren veranderingen. De Commissie Harmel voorziet op 13 december 1951 de overgang van de Landense gemeenten van Luik naar Brabant. Na heel wat gepalaver zal zulks effectief intreden op 1 september 1963: het Kanton LANDEN verhuist naar de provincie BRABANT. Nadien volgt een eerste onderlinge samenvoeging van gemeenten en per 1 januari 1977 ontstaat het huidige Landen.

Een wetsvoorstel van 1981 van volksvertegenwoordiger Gust Bogaerts voorziet de teruggave van de stadstitel aan Landen. Een wet van 5 juni 1985 zal zulks bekrachtigen. Landen is bijgevolg een kanton, een stad van veertien gemeenten. Wellicht een unicum in België met een wapen en vlag toegekend bij ministerieel besluit van 10 december 1986.

Sedert 1 januari 1995 maakt deze stad deel uit van de nieuw opgerichte provincie VLAAMS-BRABANT.

(naar A.L'Homme, OLE nr.52)

Over de periode vóór de 6e eeuw lees je in de rubriek archeologie

Terug naar homepagina